Η εύκολη πρόσβαση αυξάνει τους κινδύνους εξάρτησης σε τυχερά παιγνίδια

Ο Παναγιώτης Σπανάκης, μέλος ΔΕΠ του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και υπεύθυνος του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών «Κλινικές παρεμβάσεις στις εξαρτήσεις». μιλά στα «Ρ.Ν.» για τον ρόλο των συναισθηματικών παραγόντων των παιχτών

Αυξημένη είναι η τάση ενασχόλησης των Ελλήνων με τον τζόγο και ιδιαίτερα με το διαδικτυακό τυχερό ποντάρισμα, ακόμα και μεταξύ των ανηλίκων, με την ευκολία που υπάρχει πλέον στην πρόσβαση σε τυχερά παιχνίδια σήμερα και τον ελκυστικό τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται στα ψηφιακά μέσα οι στοιχηματικές πλατφόρμες, να αποτελούν σημαντικούς παράγοντες τόσο για εκτεταμένη χρήση, όσο και για ανάπτυξη συμπεριφορών εθισμού και εξάρτησης.

Σύμφωνα με με τα στοιχεία της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ), τα πονταρίσματα, τα οποία τοποθετήθηκαν σε πρακτορεία ΟΠΑΠ, διαδίκτυο, λαχεία, καζίνο και ιππόδρομο κατά την περσινή χρονιά ανήλθαν σε 15,65 δισ. ευρώ παρουσιάζοντας αύξηση 7,8% σε σχέση με τα 14,42 δισ. του προηγούμενου έτους. Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνα της της Kapa Research, οι Έλληνες σε ποσοστό 74,9% επιλέγουν τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες στοιχήματος, την ώρα που και ο παράνομος τζόγος στη χώρα παρουσιάζει σημαντική αύξηση, με περισσότερα από 1,7 πονταρισμένα δισεκατομμύρια ευρώ.

Παράλληλα, σημαντική αύξηση παρουσιάζει και ο παράνομος τζόγος στη χώρα μας, καθώς περισσότερα από 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ παίχτηκαν το 2023 μέσα από τα παράνομα δίκτυα, ενώ το 10% των παικτών αυτών είναι ηλικίας από 17 έως 21 ετών. Η ανάπτυξη συμπεριφορικών μοτίβων που μαρτυρούν εθισμό στα τυχερά παιχνίδια και ιδιαίτερα στον διαδικτυακό τζόγο είναι πλέον ένα συχνό φαινόμενο και για τους εφήβους, όπως επιβεβαιώνει η έρευνα ESPAD, που δείχνει ότι τα ποσοστά των ανήλικων στην Ελλάδα που ασχολούνται με τον τζόγο, είναι υψηλότερα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Κάποιος παίζει όταν έχει δυσφορικά συναισθήματα, είναι αυτό το φαινόμενο της διαφυγής»

Η ανάγκη για ευχαρίστηση από το κέρδος, η εμμονή με το παιχνίδι ή τον ίδιο τον τζόγο, η συστηματική απόπειρα διεκδίκησης υψηλών χρηματικών επάθλων και η αναπλήρωση προηγούμενων οικονομικών απωλειών είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που σκιαγραφούν μία κοινή διαταραχή τζόγου και τυχερών παιχνιδιών, σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Παναγιώτης Σπανάκης, μέλος ΔΕΠ του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και υπεύθυνος του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών «Κλινικές παρεμβάσεις στις εξαρτήσεις».

Όπως ξεκαθάρισε μπορεί να μην υπάρχει ένας ειδικός ορισμός για τον διαδικτυακό τζόγο, ωστόσο ο εθισμός στον τζόγο αφορά όλες τις συμπεριφορές και εκδηλώνεται σε οποιοδήποτε μέσο και αν δύναται εφικτός ο στοιχηματισμός και το τζογάρισμα. «Το τι ορίζουμε και το τι ονομάζουμε εθισμό το καταλαβαίνουμε κυρίως μέσα από τα κριτήρια που έχουν και τα κλινικά εγχειρίδια της ψυχιατρικής και της κλινικής ψυχολογίας.

Σύμφωνα με το εγχειρίδιο της Αμερικανικής ψυχιατρικής εταιρείας, το DSM 5, που είναι η πιο πρόσφατη έκδοση αναφέρονται εννέα συμπτώματα, όπου όσο περισσότερα από αυτά υπάρχουν στη συμπεριφορά του ανθρώπου, τόσο πιο σοβαρή είναι η κατάσταση», ξεκαθάρισε ο κ. Σπανάκης και στη συνέχεια παρέθεσε τα συμπτώματα, ξεκινώντας από τον συναισθηματικό κόσμο του «τζογαδόρου»: «Το άτομο εμφανίζει την ανάγκη να παίζει όλο και μεγαλύτερα χρηματικά ποσά για να αισθανθεί την επιθυμητή ευχαρίστηση. Βιώνει μία ανησυχία ή μία ευελπιστότητα, όταν προσπαθεί να μειώσει ή να σταματήσει να παίζει. Αυτό μας παραπέμπει στο σύνδρομο στέρησης που βλέπουμε και στον εθισμό στις ουσίες.

Παράλληλα, κάνει επανειλημμένες ανεπιτυχείς προσπάθειες για να ελέγξει ή να μειώσει το παίξιμό του, δυσκολεύεται δηλαδή να έχει έναν έλεγχο επί της συμπεριφοράς και ενώ έχει προσπαθήσει να το σταματήσει ή να το μειώσει δεν τα καταφέρνει. Εμφανίζει μία εμμονή γενικότερα με το παιχνίδι ή με τον τζόγο, σκέφτεται προηγούμενες ή επόμενες εμπειρίες, πώς θα οργανώσει το επόμενο παιχνίδι, πώς θα εξασφαλίσει χρήματα για παίξει και δαπανά πάρα πολύ χρόνο και πάρα πολλή ενέργεια στο να ασχολείται με τέτοιου είδους σκέψεις και σχέδια», ανέφερε.

Σε περιόδους δυσφορίας και έντονης συναισθηματικής φόρτισης, ο τζόγος είναι μία διαφυγή, που εξυπηρετεί την φαινομενική ανακούφιση του παίκτη. «Κάποιος παίζει όταν έχει δυσφορικά συναισθήματα, είναι αυτό το φαινόμενο της διαφυγής. Έχω μία ζοφερή δύσκολη πραγματικότητα, βιώνω άσχημα συναισθήματα, για να ανακουφιστώ, για να χαλαρώσω, για να αισθανθώ καλύτερα θα καταφύγω στον στοιχηματισμό και στον τζόγο.

Όταν χάνει χρήματα επίσης συχνά θα παίξει πάλι την επόμενη μέρα ή πολύ κοντά στην προσπάθεια να αναπληρώσει τις απώλειες, ενδεχομένως πολλές φορές και με μεγαλύτερα στοιχήματα και χρηματικά ποσά για να αναπληρώσει προηγούμενες απώλειες», σημείωσε μεταξύ άλλων ο κ. Σπανάκης και στη συνέχεια στάθηκε στο στοιχείο της αποκρυπτικής συμπεριφοράς, που μπορεί να οδηγήσει σε συνέπειες στην προσωπική ζωή του παίκτη. «Συχνά μπορεί να λέει ψέματα για να αποκρύψει τον βαθμό εμπλοκής με τα τυχερά παιχνίδια και τέλος θέτει στο κίνδυνο ή και χάνει εξαιτίας του τζόγου σημαντικές σχέσεις της ζωής του, δουλειά, έχει προβλήματα με άλλες εκπαιδευτικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες και βασίζεται πολύ σε άλλους ανθρώπους, προκειμένου να εξασφαλίσει τα χρήματα που χρειάζεται, είτε για να εξασφαλίσει τα χρήματα που χρειάζεται, είτε για να συνεχίσει να παίζει, είτε για να ανταπεξέλθει πλέον στις οικονομικές ανάγκες με τις οποίες έχει πρόβλημα λόγω των απωλειών που υφίστανται από τον τζόγο», κατέληξε.

«Ο διαδικτυακός τζόγος έχει καταστήσει εξαιρετικά εύκολη την πρόσβαση σε τυχερά παιχνίδια»

Επιπλέον, οι άνθρωποι που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι σε κοινωνικά ερεθίσματα που προωθούν τον στοιχηματισμό, όπως παρέες που ασχολούνται με τον τζόγο και εύκολη πρόσβαση σε καταστήματα στοιχηματισμού ή διαδικτυακές πλατφόρμες είναι οι πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και οι πιο επιρρεπείς στον εθισμό σε τυχερά παιχνίδια. Σύμφωνα ωστόσο με ευρήματα της Ομάδας Εργασίας για το το έγκλημα και την απεικόνισή του στα ΜΜΕ Crime & Μedia Lab του Κέντρου Μελετών του Εγκλήματος, το μεγαλύτερο ποσοστό εξαρτημένων στον τζόγο ατόμων αφορά τον ανδρικό πληθυσμό. Η εφηβεία αποτελεί σημείο αναφοράς για την έναρξη ενασχόλησης με τα τυχερά παιχνίδια και την ενδεχόμενη εξάρτηση από αυτά.

Παράλληλα, σύμφωνα με έκθεση που διεξήχθη στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας το διαδίκτυο επηρεάζει κατά πολύ στην αύξηση των εξαρτητικών συμπεριφορών εξαιτίας της ποικιλίας επιλογών που προσφέρει το ίδιο. «Ως ευάλωτη κοινωνική ομάδα απέναντι στην εξάρτηση από τον τζόγο θεωρείται ο οποιοσδήποτε άνθρωπος συγκεντρώνει στη ζωή του αρκετούς παράγοντες επικινδυνότητας. Για παράδειγμα το να υπάρχει ο τζόγος πολύ έντονα στον κοινωνικό του περίγυρο ή να είναι πολύ εύκολη η πρόσβαση.

Εδώ μπαίνει και το κομμάτι του διαδικτυακού τζόγου, που έχει καταστήσει την πρόσβαση εξαιρετικά εύκολη, ο καθένας από το υπνοδωμάτιό του μπορεί να μέσα σε ένα διαδικτυακό καζίνο ή να στοιχηματίζει στις αθλητικές διοργανώσεις», ανέφερε με τη σειρά του ο κ. Σπανάκης και στη συνέχεια πρόσθεσε: «Όσον αφορά τους ανήλικους, βλέπουμε και από έρευνες που έχουν γίνει πανευρωπαϊκά, όπως η έρευνα ESPAD, η οποία έχει γίνει σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας και έχουμε πολύ πρόσφατα στοιχεία, από το 2024, που δείχνουν ότι στην Ελλάδα παρατηρείται αύξηση της ενασχόλησης με τον τζόγο στους εφήβους, σε 16χρονους και μάλιστα η Ελλάδα βρίσκεται υψηλότερα από το μέσο όρο στην ενασχόληση με τα τυχερά παιχνίδια σε αυτές τις ηλικίες».

Επιπλέον, όπως επεσήμανε ο καθηγητής, τα νούμερα μοιάζουν να έχουν ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια. «Σκεπτόμενοι με τη λογική και με βάση αυτά που ξέρουμε από τη βιβλιογραφία, σίγουρα είναι επικίνδυνο και ανησυχητικό το να μπορεί κάποιος να έχει τόσο εύκολα πρόσβαση, να μπορεί να το κάνει με μηδενικό κόπο, δεν χρειάζεται να βγει από το σπίτι του και να πάει κάπου, είναι πολύ πιο εύκολο να το αποκρύψει σαν συμπεριφορά και ενδεχομένως ο διαδικτυακός τζόγος γίνεται περισσότερο εθιστικός, με την έννοια ότι μέσα από τον διαδικτυακό τζόγο, αρχίζει αυτό και μοιάζει σε κάποιες περιπτώσεις και με βιντεοπαιχνίδι», σημείωσε, συμπληρώνοντας επίσης ότι οι δυνατότητες που δίνονται πλέον στο διαδίκτυο είναι αχανείς, με αμέτρητες επιλογές σε αθλητικό στοιχηματισμό. «Όλο αυτό σε βάζει σε μία στάση να θέλεις να επαναλάβεις τη συμπεριφορά, σε «γαντζώνει» δηλαδή, λειτουργεί σαν μία κόλλα που σε κρατάει προσκολλημένο στην εθιστική συμπεριφορά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι νέοι που στοιχηματίζουν στον αθλητισμό ή σε άλλες δραστηριότητες τζόγου, θα εθιστούν, αλλά με το να μένεις κολλημένος εκεί και να επαναλαμβάνεις τη συμπεριφορά ξανά και ξανά, οι πιθανότητες να αρχίσεις να μπαίνεις σε ένα προβληματικό πρότυπο ενασχόλησης, όλο και αυξάνονται», ανέφερε επίσης ο κ. Σπανάκης. Τέλος, αναφορικά με τους τρόπους αντιμετώπισης και διαχείρισης εθιστικών συμπεριφορών στον τζόγο, τα άτομα μπορούν να απευθυνθούν σε εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης, οι οποίες βοηθούν τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν τέτοια προβλήματα. Ωστόσο, οι υπηρεσίες αυτές βρίσκονται σε ένα νέο καθεστώς ενοποίησης και συγχώνευσης, υπό έναν νέο ενιαίο πανελλαδικό φορέα, τον Εθνικό Οργανισμό Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ).

Σύμφωνα με τον κ. Σπανάκη, στην προηγούμενη συνθήκη λειτουργίας υπήρχαν διάφορες δομές, όπως ο ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ, που εξυπηρετούσαν τέτοια περιστατικά, με το ΚΕΘΕΑ να διαθέτει εξειδικευμένη τηλεφωνική γραμμή υποστήριξης. «Με το νέο καθεστώς πολλά από τα προηγούμενα προγράμματα μπορεί να αλλάξουν όνομα, να συγχωνευθούν κάποιες υπηρεσίες, οπότε αυτή τη στιγμή παραμένει άγνωστο το που υπάγεται η γραμμή του ΚΕΘΕΑ για τον τζόγο», ανέφερε ο κ. Σπανάκης, σημειώνοντας ότι υπάρχουν αντιδράσεις για το νέο καθεστώς λειτουργίας, ωστόσο πρόκειται για μία καθαρά πολιτική απόφαση. Όπως και να έχει, οι δημόσιες υπηρεσίες ψυχικής υγείας στη χώρα αντιμετωπίζουν σίγουρα αρκετά προβλήματα, με μεγάλες περιόδους αναμονής και σημαντική υποστελέχωση.

Πηγή: rethnea.gr

Διαβάστε επίσης: Ποια είναι τα καινούργια online καζίνο live για τους Έλληνες παίκτες